Wat is yoga

Wat is yoga?

Vaak wordt gedacht dat je voor yoga gezond en lenig moet zijn. Dat is niet zo. Yoga kan je in vrijwel elke lichamelijke conditie beoefenen. Op welk niveau je je nu ook bevindt, yoga kan je helpen je lichamelijke én geestelijke conditie te verbeteren. Door het regelmatig beoefenen van asana’s (lichaamshoudingen) wordt je lichaam vanzelf stukje bij beetje wat soepeler en sterker. Tijdens de asana’s focus je op de adem en op wat er in je lichaam gebeurt. Daardoor kan je vaak zo drukke geest geleidelijk aan even tot rust komen. Langzamerhand leren we steeds vaker bewust te ervaren wat er werkelijk is, in plaats van te leven in de verhalen (over verleden of toekomst) in ons hoofd. Daardoor, en door je soepeler en sterker wordende lichaam, ga je simpelweg “lekkerder in je vel zitten”.

Met yoga wordt meestal hatha yoga bedoeld. Yoga is een meer dan 5000 jaar oude uit India stammende levensfilosofie, waar hatha yoga een onderdeel van is.  Hatha yoga is de klassieke yogavorm waarop alle moderne yogavarianten  gebaseerd zijn. Het omvat asana’s,  ademhalingsoefeningen en diepe ontspanning. Het woord yoga komt uit het Sanskriet, de klassieke Indiase taal waarin de yogafilosofie is neergeschreven. De betekenis is eenheid, ver-enig-ing. Groeien naar het ervaren van meer eenheid tussen lichaam en geest.  Uiteindelijk gaat het erom de eenheid te realiseren tussen jeZelf, dat wat je in wezen bent, met de Ultieme Realiteit.

Vijf punten van yoga:

1. Lichaamsoefening.

Voor een gezond en soepel lichaam is regelmatige en goede oefening nodig. Yoga asana’s zijn allesomvattende oefeningen voor je inwendige en uitwendige organen. Ze worden langzaam en bewust uitgevoerd. Je neemt een bepaalde houding aan en houdt die een tijdje vast. Je ruggengraat wordt er flexibeler en sterker door en je wordt vitaler. De bloedcirculatie verbetert en de zenuwen krijgen voldoende voedingsstoffen en zuurstof zodat alle lichaamssystemen goed kunnen functioneren. Asana’s hebben een positief effect op klieren, organen, spieren en gewrichten en beïnvloeden diepere en meer subtiele delen van het lichaam. Door de verschillende bewegingen van de asana’s gaan de interne organen efficiënter functioneren. Het endocrien systeem (klieren en hormonen) wordt verjongd, waardoor emoties meer in balans komen en je je simpelweg beter en relaxter gaat voelen.  Naast de fysieke voordelen leiden asana’s tot diepere concentratie en meditatie.

2. Ademhaling: Pranayama.

Dit is nodig om de organen van voldoende zuurstof te voorzien en voor een goede werking van de verschillende lichaamssystemen. Onjuiste ademhaling kan leiden tot vermoeidheid, hoofdpijn, concentratieverlies, foute lichaamshouding etc. Twee eenvoudige yoga ademhalingsmethodes zijn: buikademhaling en volledige yoga ademhaling. Yoga ademhalingsoefeningen worden Pranayama genoemd. Zij zorgen voor een toename van de levenskracht (prana) in het lichaam en een beter functioneren van de herstel- en groeifuncties van het lichaam. Daarnaast zijn de adem en de geest direct met elkaar verbonden, waardoor we door controle over de adem controle over de geest kunnen verkrijgen.

3. Ontspanning: Shavasana.

Zoals een machine na gebruik even moet afkoelen, zo heeft het lichaam na inspanning het ook nodig af te koelen en te ontspannen. Daardoor kan het helen en de energie zich herstellen, zodat het verder goed kan blijven werken. Ontspanning tussen de asana’s door zorgt ervoor dat het ontstane melkzuur weer afgevoerd kan worden en spierpijn minder of geen kans krijgt. Bij yoga wordt Shavasana gebruikt voor diepe ontspanning. Dit Sanskriet woord betekent letterlijk lijkhouding. 

4. Voeding

Gezonde voeding bevordert fysieke en mentale fitheid. Oorspronkelijk in India was het yoga-dieet lacto-vegetarisch. Melk werd met mate gedronken, haast meer als medicijn. Het werd op een geweldloze manier gewonnen: koeien hoorden bij het gezin, werden op een natuurlijke manier zwanger en de kalfjes konden bij de moeder opgroeien. In onze huidige cultuur is dat helaas grotendeels niet meer het geval. Daarom wordt nu onder het juiste yoga dieet ook puur plantaardige voeding verstaan, zoals groentes, bonen, granen, fruit, noten, zaden. Dit voedsel verschaft ruim voldoende eiwitten, is gemakkelijk verteerbaar en levert onbewerkte vitale energie. Het kalmeert de geest en scherpt het intellect. Gezien het subtiele effect dat voedsel heeft op de geest en het astrale lichaam, wordt voedsel dat sterk prikkelend en voedsel dat verkregen is door middel van geweld, vermeden. (Geweldloosheid, ahimsa, is een van de principes uit de yogafilosofie.)

5. Positief denken en meditatie.

Denken heeft een directe invloed op de energie en conditie van het lichaam. Een negatieve gedachte verlaagt onmiddellijk je energieniveau en een positieve gedachte verhoogt meteen de energie. Meditatie is voedsel voor de geest. Het helpt stress te verminderen, brengt helderheid, verbetert concentratie en verhoogd het niveau van gewaarzijn. Regelmatige meditatie is een must voor iedereen die zijn fysieke, mentale en spirituele conditie wil verbeteren.

————————————————-

YIN YOGA

Bij Yin yoga
– neem je een houding/asana aan met respect voor je fysieke grenzen,
– beweeg je daarna niet of nauwelijks meer, en ontspan je spieren,
– hou je de asanas 3 tot 5 minuten, of soms langer, aan.

Over bindweefsel en hyaluronzuur

Yin Yoga werkt vooral in op bindweefsel, dat stugger is dan de meer elastische spieren. Een zekere hoeveelheid ‘stress’ op onze weefsels hebben we nodig om gezond te blijven. Bij yin yoga maken we hier gebruik van door een milde hoeveelheid rek of druk gedurende langere tijd toe te passen. Gewrichten kun je zien als ruimtes tussen botten waar beweging mogelijk is. Bij Yin Yoga wil je iets beweging in de gewrichtsbanden bewerkstelligen om de gewrichten sterker te maken. Wanneer ergens druk of rek op bindweefsel en gewrichten wordt toegepast, stimuleert dit ons lichaam om meer levensenergie (ook wel chi of prana genoemd) naar die delen van het lichaam te zenden. Deze energietoename stimuleert de cellen van het bindweefsel (de fibroblasten) om meer van het eiwit hyaluronzuur aan te maken. Hyaluronzuur, dat gelei-achtig van structuur is, trekt ongeveer duizend maal zijn eigen volume in water aan. Door deze toename van vocht worden bindweefsel en gewrichten flexibeler en soepeler en daardoor ook sterker.

Overal in ons lichaam is fascie (d.i. een vorm van bindweefsel) aanwezig. Dit is als een groot web of net dat alles met elkaar verbindt. Het omgeeft spieren, botten, organen, zenuwen en bloed- en lymfevaten, en is essentieel voor het bewegingsapparaat. Bij een verstoring zal het fascie op die plek samenkrimpen en verstijven. Het lichaam kan dit gewoonlijk vanzelf herstellen, maar soms kan het daar verstijfd, samengekrompen en stug blijven door bijvoorbeeld overbelasting en/of een inactief leven. Ongelukken of operaties bijvoorbeeld kunnen verklevingen en littekenweefsel in het fascie achterlaten.

De Japanse wetenschapper Dr. Hiroschi Motoyama heeft jarenlang onderzoek gedaan naar de, onder andere uit de Chinese geneeskunde bekende, meridianen ofwel energiekanalen. In het bindweefsel ontdekte hij banen van aaneengeketende hyaluronzuurmoleculen. Zoals hierboven beschreven trekt hyaluronzuur veel water aan, dat vervolgens als energiegeleider werkt. Volgens de meridiaantheorie nu stroomt de chi door deze “waterbanen”, meridianen dus, in het fascie.

Kortom, Yin yoga kan zorgen voor:
– verlichting bij contractuur/spierverkorting (use it or lose it, frozen shoulder)
– voorkoming/vertraging degeneratie (osteoporose) en fixatie–fusie van gewrichten
– bevordering van de aanmaak van Hyaluronzuur en
– verbetering van de energiestroom.

Over stresshormonen, dopamine, serotonine en melatonine

Andere effecten van regelmatige beoefening van yin yoga zijn dat het de stresshormonen cortisol en adrenaline reduceert (ontgiften van de organen) en ook dat het de neurotransmitters dopamine en serotonine stimuleert. Dopamine (in de volksmond ook wel het gelukshormoon of geluksstofje genoemd) speelt een grote rol speelt bij het ervaren van genot, blijdschap en welzijn. Serotonine is van invloed op geheugen, slaap, emotie, stemming, zelfvertrouwen, eetlust, seksuele activiteit en de verwerking van pijnprikkels. Serotonine wordt door het lichaam omgezet in melatonine. Serotonine zorgt ook het vrijkomen van melatonine uit de epifyse. Voor een goede slaap is voldoende serotonine dan ook ontontbeerlijk.

Over mindfulness/meditatie

De yin houdingen worden uitgevoerd met de aandacht volledig gefocust op de adem en op die plekken in het lichaam waar strekking of druk ervaren wordt. Yin yoga is meteen dus ook een soort mindfulness- of meditatiebeoefening. Hierdoor, en door de bovengenoemde effecten, ontstaat er ook ontspanning in het hoofd: onze vaak over-actieve “monkey-mind” kan tot rust komen.